کولیس تناسبی
۰۲
شهر

استاندارد کولیس تناسبی

 

استاندارد کولیس تناسبی نخستین بار در سال 1387 تدوین شد. این استاندارد براساس پیشنهاد های رسیده و بررسی توسط سازمان ملی استاندارد ایران و تایید کمیسیون های مربوط برای اولین بار مورد تجدید نظر قرار گرفت و در پانصدو شصت و نهمین کمیته ملی استاندارد مهندسی ساختمان، مصالح و فراورده های مورخ 10/12/1393 تصویب شد، اینک به استناد بند یک ماده 3 قانون اصلاح قوانین و مقررات موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران، مصوب بهمن ماه 1371 ، به عنوان استاندارد ملی ایران منتشر می شود.

برای حفظ همگامی و همانگی با تحولات و پیشرفت های ملی و جهانی در زمینه صنایع، علوم وخدمات، استاندارد های ملی ایران در مواقع لزوم تجدیدنظر خواهد شد و هر پیشنهادی که برای اصلاح و تکمیل این استاندارد ها ارائه شود، هنگام تجدیید نظر در کمیسیون فنی مربوط مورد توجه قرار خواهد گرفت.

بنابراین، باید همواره از اخرین تجدیدظر استاندارد های ملی استفاده خواهد کرد.

این استاندارد جایگزین استاندارد ملی ایران شماره 11269 : سال 1387 است.

روش انجام آزمون کولیس تناسبی

1-هدف و دامنه ی کاربرد استاندارد کولیس تناسبی

1-1 هدف از تدوین این استاندارد تعیین درصد دانه های پهن، و دانه های دراز یا دانه های هم پهن و هم دراز در سنگدانه درشت است. دو روش الف و ب در این استاندارد ارائه شده است. روش الف بازتابی از روش اصلی استکه از قبل برای اسفالت تدوین شده و برای تمامی کاربرد های غیر اسفالتی انتخاب شده است. روش ب یک مقایسه ای از بزرگ ترین بعد دانه های به کوچک ترین بعد دانه است و برای کاربر های اسفالتی به کار برده می شود.

2-1 شکل های دانه سنگدانه های درشت خواص برخی مصالح ساختمانی را تحت تاثیر قرار داده و ممکن است بر جای دهی و تحکیم اثر ان بگذارد.

3-1 این استاندارد برای بررسی انطباق با ویژگی هایی که چنین ذراتی را محدود کرده یا برای تعیین مشخصات کلی تسبی سنگدانه های درشت کاربرد دارد.

هشدار_ استاندارد کولیس تناسبی تمام موارد ایمنی مربوط به کاربرد این روش را بیان نمی کند. بنابراین وظیفه کاربر این استاندارد است که موارد ایمنی و اصول بهداشتی را رعایت کرده و قبل از استفاده محدودیت های اجرایی ان را مشخص کند.

2-مراجع الزامی

مدارک الزامی زیر حاوی مقرراتی است که در متن این استاندارد ملی ایران به آن ها ارجاع داده شده است. بدین ترتیب ان مقررات جزئی از این استاندارد ملی ایران محسوب می شود. در صورتی که به مدرکی باذکر تاریخ انتشار ارجاع داده شده باشد، اصلاحیه ها و تجدید نظر های بعدی ان مورد نظر این استاندارد ملی ایران نیست. در مورد مدارکی که بدون ذکر تاریخ انتشار به ان ها ارجاع داده شده است همواره اخرین تجدید نظر و اصلاحیه های بعدی انها مورد نظر است.

استفاده از مراجع زیر برای این استاندارد الزامی است:

1-2 استاندارد ملی ایران شماره ی 4977 ، سنگدانه_ دانه بندی سنگدانه های ریز ودرشت_ روش ازمون

2-2 استاندارد ملی ایران شماره11267 ، سنگدانه_ نمونه برداری از سنگدانه ها_ ایین کار

3-2 استاندارد ملی ایران شماره ی 7146، مصالح ساختمانی_ سنگدانه_ کاهش دادن نمونه سنگدانه تا اندازه ازمون_ روش کار

3-اصلاحات و تعاریف استاندارد کولیس تناسبی

در استاندارد کولیس تناسبی ، اصطلاحات و تعاریف زیر به کار می رود:

1-3د ا نه های دراز:

دانه هایی از سنگدانه که دارای نسبت درازا به پهنای ان ها، بزرگ تر از یگ مقدار مشخص باشد.

2-3د ا نه های هم پهن هم دراز:

دانه هایی از سنگدانه که دارای نسبت درازا به ضخامت ان ها، بزرگ تر از یک مقدار مشخص باشد.

3-3د ا نه های پهن:

دانه هایی از سنگدانه که دارای نسبت پهنا به ضخامت انها، بزرگ تر از یک مقدار مشخص باشد.

4-3درازا :

بزرگ ترین بعد دانه، همان طور که در شکل 1 نشان داده شده است.

5-3ضخامت:

کوچک ترین بعد دانه است، این بعد بزرگ ترین بعد عمود بر صفحه در بر گیرنده ی درازا و پهنا است، همان طور که در شکل 1 نشان داده شده است.

6-3پهنا:

بعد میانی دانه که این بعد بزرگ ترین بعد عمود بر صفحه در بر گیرنده درازا و ضخامت می باشد، پهنا بزرگ تر از یا برابر با ضخامت است، همان طور که در شکل 1 نشان داده شده است.

4-اصول آزمون کولیس تناسبی

دانه های منفرد از سنگدانه ها با اندازه های الک مشخص به منظور تعیین نسبت های پهنا به ضخامت درازا به پهنا یا درازا به ضخامت مورد اومون قرار می گیرد.

5-وسایل آزمون کولیس تناسبی

وسیله مورد استفاده باید برای ازمون داته های سنگدانه برای انطباق با تعاریف مندرج در بند و نسبت های ابعادی مورد نظر متناست باشد.

5_1_1 کولیس تناسبی:

کولیس تناسبی که در شکل 2و 3 نشان داده شده، مثال هایی ازوسیله های مناسب برای آزمون کولیس تناسبی است. وسیله نشان داده شده در شکل 2 از یک صفحه پایه با دو تیر ثابت و یک بازوی متحرک که بین انها قرار گرفته است تشکیل شده است، به طریقی که دهانه بین بازوها و پایه ها دریک نسبت ثابت باقی بماند، موقیعت محوری را می توان ط.وری تنظیم کرد که نسبت مورد نظر ابعاد دهانه به دست اید، در شکل 2 وسیله ای که در ان نسبت های 1:2.1:3 و 1:5 را می توان تنظیم کرد، نشان داده شده است.

وسیله نشان داده شده در شکل 3 شامل تعدادی تیر ثابت است، که قادر به اندازه گیری نسبت های متعدد به طور هم زمان است، یاداوری را ببینید.

5_1 _1_1 بررسی نسبت:

تنظیم های نسبت بر روی وسیله کولیس تناسبی باید با استفاده از یک قطعه ماشین کاری شده، میکرو متر یا سایر وسایل متناسب بررسی شود.

5_1_2 ترازو:

ترازوی مورد استفاده باید دارای دقت 0/5 درصد جرم نمونه باشد.

یاداوری_ شکل های 2 و 3 مثال هایی از ابزار های موجود مورد استفاده برای استاندارد کولیس تناسبی است

ابزار های دیگری که بتوانند الزامات درج شده در بند 5_1_1_1 را براورده کنند نیز میتوانند استفاده شوند

 

نمای کولیس تناسبینمای جانبی کولیس تناسبی
نمای کولیس تناسبینمای جانبی کولیس تناسبی
نمای ابعادی کولیس تناسبیجدول هم ارزهای متریک
نمای ابعادی کولیس تناسبیجدول هم ارزهای متریک

مشاهده دستگاه کولیس تناسبی شرکت قزل صنعت آریا

 

6-نمونه برداری

6_1 سنگدانه درشت را طبق استاندارد ملی 11267 نمونه برداری کنید، جرم نمونه صحرایی باید مطابق با استاندارد 11267 باشد.

6_2 نمونه را به طور کامل مخلوط کرده و ان را طبق استانددراد ملی 7146 تا رسیدن به مقدار مناسب برای ازمون کاهش دهید. ازمونه باید به طور تقریبی مقدار مورد نظر را در حالت خشک داشته باشد و باید نتیجه نهایی کاهش مقدار نمونه باشد. کاهش تا به مقدار دقیق از پیش تعیین شده نباید انجام شود. جرم ازمونه باید با جدول 2 مطابق باشد.

 

جدول حداقل جرم آزمونه
جدول حداقل جرم افزونهجدول حداقل جرم افزونه

7- روش انجام آزمون:

7_1 اگر تعیین بر حسب جرم، مورد نیاز است، ازمونه را در دمای (110±5)C تا رسیدن به وزن ثابت خشک کنید اگر تعیین بر حسب تعداد دانه ها، مورد نیاز است خشک کردن ضرورت ندارد.

7_2 نمونه سنگ دانه مورد ازمون را طبق استاندارد ملی 4977 الک کنید با توجه به الزام استاندارد ویژگی مصالح مانند روی الک 9/5mm یا 4/75mm را استفاده کنید، هربخش اندازه موجود را که سفارش %10 یا بیش تر از نمونه است و طبق استاندارد ملی7146 کاهش دهید، تا اینکه برای هر بخش اندازه هر بخش اندازه تقریبا 100 دانه به دست اید. بخش هایی اندازه که شامل کم تر از 10% جرم نمونه است، ازمون نشده و می توان از ان ها را چشم پوشی کرد.

7_1 اگر تعیین بر حسب جرم، مورد نیاز است، ازمونه را در دمای (110±5)C تا رسیدن به وزن ثابت خشک کنید اگر تعیین بر حسب تعداد دانه ها، مورد نیاز است خشک کردن ضرورت ندارد.

_ گروه(1) دانه های پهن:
_گروه (2) دانه های دراز:
_گروه (3) دانه هایی که هردو معیار(1) و(2) را براورده می کنند.
_ گروه(4) دانه هایی که هیچ یک از دو معیار (1) و (2) را براورده نمی کنند.
هر دانه باید مطابق با بند های 7_3_1_1 و 7_3_1_2 مورد ازمون دانه پهن و ازمون دانه دراز قرار گیرد. اگر دانه به عنوان پهن تعیین شود و دراز نباشد ان دانه در گروه «دانه های پهن» قرار می گیرد، اگر دانه به عنوان دراز تعیین شود و پهن نباشد، ان دانه در گروه «دانه های دراز» قرار می گیرد، در برخی حالت ها یک دانه ممکن است هر دو معیار دانه پهن و دانه دراز را براورده نماید که در این حالت ان دانه در گروه «دانه های نه پهن و نه دراز» قرار می گیرد.

7_2_1 از کولیس تناسبی که در نسبت مورد درخواست تنظیم می شود، مطابق شکل 4 به شرح زیر استفاده کنید:

7_3_1_1 ازمون دانه پهن_ دهانه بزرگ تر را مساوی یا بزرگ ترین پهنای دانه تنظیم کنید، دانه در صورتی پهن در نظر گرففته می شود که بزرگ ترین ضخامت ان را بتوان در دهانه کوچک تر قرار دارد.

7_2_1_2 ازمون دانه دراز_ دهانه بزرگتر را مساوی با بزرگ ترین درازای دهانه تنظیم کنید، دانه در صورتی دراز در نظر گرفته می شود که بزرگ ترین پهنای ان را بتوان در دهانه کوچک تر قرار داد.

7_3_2 پس از ان که هر کدام از دانه ها در یکی از سه گروه شرح داده شده در بند7_3 طبقه بندی شدند، نسبت هر گروه را در نمونه با توجه به نیاز، بر حسب تعداد یا بر حسب جرم تعیین کنید.

7_4 روش ب

هر کدام از دانه ها در هر بخش اندازه ازمون کنید و در یکی از دو گروه زیر قرار دهید:

_ گروه (1) دانه های هم پهن و هم دراز:

_ گروه (2) دانه نه پهن نه دراز:

7_4_1 از کولیس تناسبیی که در نسبت مورد درخواست تنظیم می شود، مطابق شکل 4 به شرح زیر استفاده کنید:

7_4_1_1 ازمون دانه هم پهن و هم دراز_ دهانه بزرگ تر را مساوی یا بزرگ ترین درازای دانه تنظیم کنید دانه در صورتی هم پهن و هم داراز در نظر گرفته می شود که بزرگ ترین ضخامت ان را بتوان در دهانه کوچک تر قرار دارد.

7_4_1_2 بعد از این دهانه ها به گروه های مشروح در بند7_4 طبقه بندی شدند، نسبت نمونه در هر گروه را با توجه به نیاز بر حسب جرم تعیین کنید.

دانه های پهن - آزمون کولیس تناسبیدانه دراز - آزمون کولیس تناسبی

8- محاسبات:

درصد دانه های هر گروه را تا نزدیک ترین 1%، برای هر بخش اندازه ازمون شده که بزرگ تر از الک 9/5mm یا 4/75mm است، بنا به نیاز محاسبه کنید.

9-گزارش آزمون:

گزارش آزمون کولیس تناسبی باید شامل موارد زیر باشد:

9_1 شناسه ای از سنگدانه ازمون شده:

9_2 دانه بندی نمونه سنگدانه اصلی، با نشان دادن درصد باقی مانده بر روی هر الک؛

9_3 برای روش ازمون

9_3__1 تعداد دانه های هر اندازه الک ازمون شده؛
9_3_2 درصد های محاسبه شده براساس تعداد یا جرم یا هر دو، برای هر گروه؛

(1) دانه های پهن،

(2) دانه های دراز

(3) دانه هایی که هر دو معیار(1) و (2) را براورده می کند

(4) دانه هایی که هیچ یک از دو معیار (1) و (2) را براورده نمی کنند.

9_3_3 نسبت های ابعادی مورد استفاده در ازمون ها.

9_4 برای روش ب

9_4_1 تعداد دانه های هر اندازه الک ازمون شده؛

9_4_2 درصد های محاسبه شده براساس تعداد، یا جرم یا هر دو، برای دانه های هم پهن و هم دراز هر اندازه الک ازمون شده

9_4_3 نسبت های ابعادی مورد استفاده در ازمون ها؛

9_5 در صورت نیاز، میانگین وزنی در سد ها بر مبنای نسبت های واقعی یا فرضی اندازه های الک های مختلف مورد ازمون، درصورتی که دانه بندی مورد استفاده برای میانگین وزنی یا بند8_2 تفاوت داشته باشد، ان را گزارش کنید.

10-دقت و اریبی

دقت

مقادیر دقت فهرست شده در جدول های3،4 و 5 میانگین های بدست امده از نمونه های کفایتAMRL به کاربرده شده در برنامه ازمون کفایت سنگدانه(یاد اوری را ببینید) است. حدودIS% و D25% در استا ندارد ASTMC670 تشریح شده اند.

 

دقت دانه های هم پهن و هم دراز- استاندارد کولیس تناسبیدقت دانه های هم پهن و هم دراز- استاندارد کولیس تناسبی
دقت دانه های هم پهن و هم دراز- استاندارد کولیس تناسبی

به دلیل اینکه ماده مرجع مناسب قابل پذیرش برای تعیین اریبی این روش از آزمون کولیس تناسبی وجود ندارد، بیان نشده است.

 

۱
۲
۳
۴
۵
میانگین امتیازات ۵ از ۵
از مجموع ۱ رای